Menu Zamknij

Ambrozjańskie kolory liturgiczne: fioletowy

We wspomnienie św. Anny Matki NMP 26 lipca, Kościół mediolański w tradycyjnej formie liturgicznej używa fioletowych szat mszalnych. Dlaczego tak się dzieje? Zapraszamy do lektury kolejnego artykułu z cyklu ambrozjańskie kolory liturgiczne. Dziś omawiamy kolor fioletowy.

Fioletowy czy morello?

Ryt mediolański zachowuje własną barwę liturgiczną, różną od znanego w Kościele rzymskim fioletu. Jest to tzw. kolor morello, który powinien być ciemniejszym odcieniem niż klasyczny fiolet. Właściwie powinien być to fiolet przechodzący w kolor czarny. Dlaczego akurat taki? Ponieważ jest to kolor jeżyny (wł. mora), którą wykorzystywano do barwienia szat. Stąd też pochodzące z dialektu mediolańskiego słowo morelli określające tę barwę.

Poniżej przykład użycia koloru morello do zestawu zamówionego w Atelier Sirio przez katedrę mediolańską:

W dalszej części tekstu słowo fioletowy będzie używane w rozumieniu koloru morello.

Adwent, Przedpoście i Wielki Post

Kolor morello jest własnym kolorem okresów pokutnych, jakimi są Adwent, Przedpoście i Wielki Post.

W Adwencie barwa ta używana jest przez cały okres (poza wyjątkami wspomnień, świąt i uroczystości). Tu warto nadmienić, że w przeciwieństwie do rytu rzymskiego w rycie ambrozjańskim Adwent trwa nie cztery, ale sześć tygodni. Pierwszą niedzielą Adwentu jest niedziela przypadająca po wspomnieniu świętego Marcina (po 11 listopada).
Co należy zaznaczyć to Rzym, a nie Mediolan zmienił długość trwania Adwentu. Pierwotnie, faktycznie na całym Zachodzie Adwent trwał około 5-6 tygodni. Święty Grzegorz Wielki (pontyfikat 590-604), w swoim ogólnym układzie liturgii rzymskiej, ustanowił praktykę czterech niedziel (tygodni), którą znamy do dzisiaj.
Wyjątkiem od stosowania fioletowego koloru w niedziele adwentowe jest ostatnia, przypadająca przed Narodzeniem Pańskim – szósta Niedziela Adwentu. Obchodzi się ją jako święto Wcielenia Pana Naszego Jezusa Chrystusa. Tego dnia używa się koloru białego.

Tutaj przeczytasz artykuł o białym  kolorze w liturgii ambrozjańskiej

Ponadto kolor fioletowy stosowany jest także w tzw. dni de exceptato (w oczekiwaniu) tj. w dni pomiędzy VI niedzielą Adwentu, a wigilią Narodzenia Pańskiego.

W tym miejscu warto wspomnieć, że liturgia ambrozjańska nie przewiduje używania ornatu różowego.

Przedpoście, podobnie jak w rycie rzymskim zachowuje kolor fioletowy. Trwa on również przez trzy niedziele:

  • siedemdziesiątnicy,
  • sześćdziesiątnicy,
  • pięćdziesiątnicy.

Stosowanie koloru fioletowego w Wielkim Poście jest inne niż w Kościele rzymskim. Ryt ambrozjański przewiduje go jedynie w soboty oraz niedziele Wielkiego Postu. Od poniedziałku do piątku w Wielkim Poście stosuje się kolor czarny, z zastrzeżeniem, że zgodnie z starochrześcijańską zasadą piątki Wielkiego Postu są dniami aliturgicznymi tj. nie sprawuje się Ofiary Mszy Świętej.

Każda niedziela Wielkiego Postu posiada własną nazwę:

  • II Niedziela Wielkiego Postu – niedziela Samarytanina,
  • III Niedziela Wielkiego Postu – niedziela Abrahama,
  • IV Niedziela Wielkiego Postu – niedziela Niewidomego,
  • V Niedziela Wielkiego Postu – niedziela Łazarza.

Nazwy te są związane z czytaniami mszalnymi.
Jedynymi dniami, które w Wielkim Poście dopuszczają inny kolor liturgiczny to: 19 marca – św. Józefa oraz 25 marca – Zwiastowanie NMP, kiedy to używa się szat koloru białego.
Warto zaznaczyć, że od soboty przed Niedzielą Męki Pańskiej używa się koloru czerwonego (przez cały czas trwania Wielkiego Tygodnia).

Tutaj przeczytasz artykuł o czerwonym kolorze w liturgii ambrozjańskiej

Poniżej nagranie aspersji w pierwszą niedzielę Adwentu. Oczywiście kolorem liturgicznym jest fiolet:

Suche dni

Tradycyjna liturgia ambrozjańska obchodzi także tzw. Suche dni. Są one następujące:

Suche dni (Quatuor Tempora) to środa, piątek i sobota po:

  • Niedzieli w Początku Wielkiego Postu
  • Zesłaniu Ducha Świętego
  • Podwyższeniu Krzyża Świętego (14 września)
  • wspomnieniu św. Łucji (13 grudnia)

Są one celebrowane w kolorze dnia lub we fiolecie.

Wigilie

Tradycyjny ryt ambrozjański celebruje także wigilie do niektórych świąt. Podczas wymienionych poniżej wigilii używa się koloru fioletowego:

  • 6 lutego – wigilia św. Macieja Apostoła
  • 18 czerwca – wigilia św. Protazego i Gerwazego, Męczenników
  • 9 sierpnia – wigilia św. Wawrzyńca, Diakona i Męczennika
  • 14 sierpnia – wigilia Wniebowzięcia NMP
  • 23 sierpnia – wigilia św. Bartłomieja, Apostoła
  • 7 września – wigilia Narodzenia NMP
  • 20 września – wigilia św. Mateusza, Apostoła
  • 31 października – wigilia Wszystkich Świętych
  • 29 listopada – wigilia św. Andrzeja, Apostoła
  • 6 grudnia – wigilia Sakry św. Ambrożego Biskupa Mediolanu, Wyznawcy, Doktora Kościoła i Głównego Patrona

Święte matrony

Osobną kategorią użycia koloru fioletowego, typową dla rytu mediolańskiego są wspomnienia świętych niewiast, które celebrowane są w kolorze fioletowym, pomimo że w większości były męczennicami. Są to następujące obchody:

  • 30 stycznia – św. Martyny (Savinae), Męczennicy
  • 22 lipca – św. Marii Magdaleny
  • 26 lipca – św. Anny, Matki NMP
  • 11 sierpnia – św. Radegundy, Królowej i Męczennicy
  • 21 sierpnia – św. Joanny Franciszki Fremiot de Chantal, Męczennicy
  • 7 października – św. Brygidy, Męczennicy

Powyższe święte są uznawane za tzw. święte matrony (łac. matronae) tj. święte nie dziewice. Właściwym kolorem dla męczenników oczywiście jest kolor czerwony, i tak np. św. Agnieszka (21 stycznia) jako dziewica i męczennica wspominana jest w kolorze czerwonym. Jednak właśnie przez wyjście za mąż kolor szat we wspomnianych wypadkach zmienia się z czerwonego na fioletowy.

Ciekawym przypadkiem są dwie postaci: Maria Magdalena oraz święta Anna, Matka NMP. Pomimo, że nie były męczennicami to ze względu na utratę dziewictwa także ich wspomnienia celebruje się w kolorze fioletowym.

Cykl artykułów ambrozjańskie kolory liturgiczne

Zapraszamy do zapoznania się z pozostałymi artykułami o kolorach liturgicznych w rycie ambrozjańskim:

Zobacz naszą stronę na facebooku
Opublikowany wartykuły

Powiązane Wpisy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *